Nieuwe doelen, nieuwe kansen

Sylvia Borren

“In 2015 moet de armoede gehalveerd zijn,” zo spraken de Verenigde Naties af in 2000. Nu 2015 dichterbij komt, is internationaal discussie losgebrand over de vraag welke afspraken de Verenigde Naties zouden moeten maken voor de periode na 2015. Sylvia Borren, voorzitter van het Nederlands Platform Millenniumdoelen (NPM), dringt aan op het formuleren van mensenrechten die individueel kunnen worden afgedwongen.

Artikel in Oikos Nieuws

,,De Sustainable Development Goals (SDGs), zoals de doelen straks gaan heten, moeten geformuleerd worden als individueel opeisbare rechten. Zo verbeter je ook meteen de meetbaarheid, en daarmee de haalbaarheid van de doelstellingen.” Sylvia Borren is vol van de theorie van Amartya Sen die in 1998 de Nobelprijs voor de Economie won. Hij stelt: ‘een recht dat je niet kunt afdwingen, is geen recht.’

Sylvia Borren: ,,Economische targets voor ontwikkelingslanden gaan vaak uit van het Bruto Nationaal Product. Maar hoeveel geld in een economie omgaat, is oninteressant. Het gaat erom of moeders hun kinderen schoon drinkwater kunnen geven. Het vaststellen van individuele mensenrechten heeft meer effect dan vage doelstellingen over hoeveel water moet worden gezuiverd. De meetbaarheid van individuele welvaart moet ook beter – anders komen regeringen en bedrijven veel te gemakkelijk onder internationale afspraken uit.”

Sylvia Borren (62) is voorzitter van het Nederlands Platform Millenniumdoelen (NPM), maar doet haar verhaal in het kantoor van Greenpeace Nederland, met een wijds uitzicht op het IJ. In haar vrije tijd mag ze graag paardrijden, vertelt ze. Op de Veluwe pacht ze een weiland, met een kleine caravan. En Friesche paarden dus. Alle weekeinden gaat ze ernaar toe, sinds jaar en dag. Die rust zoekt ze graag op. Op werkdagen strijdt ze onvermoeibaar tegen onrecht.

In het NPM, waar Oikos vanaf de oprichting het secretariaat van voert, praten 43 organisaties mee over de nieuwe millenniumdoelen. Eind maart 2013 heeft het platform samen met Partos en NCDO advies uitgebracht aan het High Level Panel van de Verenigde Naties. NPM is ook de Nederlandse tak van de Global Campaign Against Poverty (GCAP) waarvan Sylvia Borren covoorzitter is.

,,De GCAP is in 2005 begonnen als de ‘White Band Movement’ met het motto ‘Make poverty history’, onder het voorzitterschap van de Zuid-Afrikaanse Kumi Naidoo, directeur van Civicus (nu van Greenpeace International). We wilden bereiken dat een miljoen mensen zich actief zou inzetten voor armoedebestrijding. Dat liep op tot 173 miljoen in 2009. Slechts twee miljoen daarvan waren Europeanen; de meesten deden mee vanuit ontwikkelingslanden.

,,De GCAP droeg bij aan belangrijke nationale ontwikkelingen: In Zuid-Afrika ging de kinderbijslag voortaan niet alleen naar ouders met kinderen tot 12 jaar. De leeftijdsgrens werd verhoogd naar achttien jaar, waardoor veel meer meisjes naar school konden. In India wisten onze campagnevoerders een verdubbeling van het onderwijsbudget af te dwingen.

,,In Nederland was tot mijn spijt weinig media-aandacht voor de GCAP. De bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking hebben we een tijd lang kunnen afremmen, maar gaan nu toch worden doorgevoerd. Nederland is niet langer de absolute voorloper op dat gebied.

,,In 2012 is GCAP zich gaan richten op politieke beïnvloeding van ‘Beyond 2015’. Moeten de sustainability goals – VN-doelstellingen over het milieu – en de millenniumdoelstellingen in elkaar worden geschoven? Milieu blijkt nog geen goede motor voor internationale verandering te zijn. Enkele topconferenties over milieu zijn jammerlijk mislukt zoals  Kopenhagen en Rio plus 20.

,,Een absoluut gesteld economisch doel is evenmin zaligmakend. Het aantal mensen dat van minder dan 1,25 dollar per dag leeft, mag volgens bepaalde statistieken dan inderdaad gehalveerd zijn, het gaat er uiteindelijk om dat iedereen genoeg te eten heeft. Vandaag de dag gaan tussen 1 en 2 miljard mensen, vooral vrouwen en familieleden die afhankelijk van hen zijn, met honger naar bed. Terwijl dit niet hoeft. Armoede is in principe oplosbaar – er is redelijk veel bekend over hoe de productie van voedsel en de verdeling ervan kan worden verbeterd.

,,We doen het alleen niet op grote schaal, omdat ons economisch model werkt ten faveure van macht, van grote multinationals en niet ten faveure van rechtvaardigheid. Onze globale economie heeft feodale trekken. Erg veel macht ligt bij de olie-intensieve en de monopolistische voedsel industrie.

,,Ik ben een kritische optimist en zie behalve gevaren, ook kansen. Bedrijven trekken zich tegenwoordig meer aan van de millenniumdoelstellingen. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) is de trend. Denk aan AkzoNobel, Philips, Unilever. Shell heeft zich voorlopig teruggetrokken uit het Noordpoolgebied, hopelijk wordt dit afstel.

,,Het is mooi dat de minister van ontwikkelingssamenwerking, Lilianne Ploumen, tegelijkertijd ook minister van Buitenlandse Handel is. Zo kan ze zorgen dat handel ten goede komt aan ontwikkeling. Coherentie op de juiste manier. Maar de combinatie van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking in één ministersportefeuille kan ook een nachtmerrie worden. Ik maak mij ernstige zorgen erover dat Nederlandse bedrijfsbelangen boven armoedebestrijding komen te staan.

,,Het zou beter zijn als bedrijven belasting betalen in die landen waar ze grondstoffen delven of arbeid laten verrichten, zodat die inkomsten niet langer wegvloeien via belastingparadijzen zoals Nederland. Tax Jusitice strijdt daartegen, en krijgt steun van Ploumen . Maar zij moet strijd leveren tegen het ministerie van Economische Zaken dat nog steeds vooral belangen van grote bedrijven dient. Daarover ben ik heel kritisch. Er zou geen ministerie moeten bestaan dat niet het algemeen belang dient, van Nederland en van de planeet.

,,Ook de mensen die niet meepraten op internationale bijeenkomsten, kunnen bijdragen aan verandering. Als burger, werknemer of stemgerechtigde kun je honderden positieve keuzes maken, groot of klein. De macht van consumenten is enorm toegenomen door de opkomst van fairtrade producten bijvoorbeeld. Erg enthousiast ben ik over de steun van het Droomfonds van de Postcode Loterij ontwikkeling van de QuestionMark App, waarmee consumenten de maatschappelijke status van een product kunnen nagaan.

,,De millenniumdoelstellingen helpen de wereld verder in de goede richting. Ze genereren veel publieke aandacht voor bepaalde onderwerpen. Onderschat die invloed niet.

,,Mijn belangrijkste wens is dat de nieuwe doelen individueel meetbaar en claimbaar worden. Zodat meisjes zoals Malala voor hun rechten kunnen opkomen. [Malala is de elfjarige blogster uit Pakistan die voor de BBC schreef over hoe de Taliban meisjes het leven moeilijk maakt, waarna de Taliban haar probeerde te doden, HT]. Als ieder meisje, waar dan ook ter wereld, recht op onderwijs en gezondheid kan opeisen, en kan beslissen over haar eigen lijf, dan ben ik tevreden.”

Kadertekst 1

De Nederlandse maatschappelijke organisaties die hun advies uitbrengen aan het High Level Panel benadrukken de internationale verantwoordelijkheid van de rijke landen. De nieuwe doelen moeten volgens hen stimuleren dat zij zich niet alleen op hulp richten, maar ook op betere handelsvoorwaarden voor ontwikkelingslanden. Ook bedrijven en organisaties moeten worden betrokken in het bereiken van internationale afspraken.

Die afspraken moeten gaan over zowel groene als sociale doelen die in gelijke mate moeten gelden voor iedereen. Apart genoemd worden: mensenrechten, gezondheid, seksuele rechten, onderwijs, voedselzekerheid, recht op een gezond milieu, gelijke rechten voor mannen en vrouwen, vrede en veiligheid (vooral in fragiele staten), transparantie en capaciteitsversterking van maatschappelijke organisaties.

Kadertekst 2

Sylvia Borren werd in september 1950 geboren als vierde van acht kinderen. Haar vader was technisch directeur bij Philips. De familie emigreerde naar Nieuw-Zeeland in 1963. Sinds 1975 woont en werkt ze in Nederland. Ze streed onder meer voor vrouwen en homorechten, voor vrede in Israel en Palestina, jeugdrecht en vakbondsrechten, en een sterk maatschappelijk middenveld. In 1994 kwam ze in dienst van Novib waar ze tot 2008 directeur was. Ze was lid van de Adviesraad Internationale Vraagstukken. Ze was covoorzitter van de Worldconnectors, prominente Nederlanders die zich inzetten voor een duurzame, rechtvaardige en vreedzame wereld. Sinds 2011 is ze directeur van Greenpeace Nederland.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *